1. Tầm quan trọng của từ vựng chuyên ngành trong đề thi Kaigo

Nhiều bạn có bằng N2, thậm chí N1 tiếng Nhật nhưng khi bước vào giải đề thi Kaigo Fukushishi vẫn bị lúng túng vì không hiểu các thuật ngữ mang tính chuyên ngành điều dưỡng và pháp luật phúc lợi Nhật Bản. Ngược lại, những bạn chỉ có bằng N3 nhưng chịu khó học kỹ khoảng 200 từ vựng cốt lõi của ngành thì làm bài thi lại đạt điểm số rất cao.

2. Danh sách 50 thuật ngữ Kaigo cốt lõi bắt buộc phải thuộc

Dưới đây là 50 thuật ngữ xuất hiện lặp đi lặp lại trong đề thi của 10 năm qua (từ Kỳ 29 đến Kỳ 38):

Nhóm 1: Triết lý và Đạo đức nghề nghiệp

自立支援 (じりつしえん - Jiritsu Shien): Hỗ trợ tự lập - Giúp cụ phát huy tối đa khả năng còn lại (残存能力) để tự làm chủ cuộc sống.
尊厳の保持 (そんげんのほじ - Songen no Hoji): Bảo tồn phẩm giá con người - Tôn trọng tuyệt đối nhân cách và sự riêng tư của người già.
自己決定権 (じこけっていけん - Jiko Ketteiken): Quyền tự quyết - Người dùng tự quyết định việc ăn gì, mặc gì, điều trị ra sao.
アドボカシー (Advocacy): Biện hộ quyền lợi - Thay mặt người bệnh yếu thế bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi họ không thể tự nói lên tiếng nói.
守秘義務 (しゅひぎむ - Shuhi Gimu): Nghĩa vụ bảo mật thông tin - Cấm tuyệt đối tiết lộ bệnh án, có hiệu lực trọn đời ngay cả khi đã nghỉ việc.
ノーマライゼーション (Normalization): Bình thường hóa cuộc sống - Tạo điều kiện để người khuyết tật sống bình đẳng trong cộng đồng xã hội.
エンパワメント (Empowerment): Trao quyền - Khơi dậy sức mạnh và sự tự tin tiềm ẩn bên trong người bệnh.

Nhóm 2: Kỹ thuật chăm sóc cơ thể (介護技術)

脱健着患 (だっけんちゃっかん - Dakken Chakkan): Cởi bên lành trước, mặc bên liệt trước khi thay áo quần cho người liệt nửa người.
ボディメカニクス (Body Mechanics): Công thái học cơ thể - Kỹ thuật hạ thấp trọng tâm, dang rộng chân để giảm áp lực lên cột sống.
移乗介助 (いじょうかいじょ - Ijou Kaijo): Hỗ trợ chuyển đổi vị trí (giữa giường ngủ, xe lăn, bồn cầu).
体位変換 (たいいへんかん - Taii Henkan): Trở mình thay đổi tư thế (thực hiện ít nhất 2 giờ/lần để chống loét tì đè).
端座位 (たんざい - Tanzai): Tư thế ngồi thõng chân mép giường - Giúp ổn định tuần hoàn máu trước khi đứng dậy.
ファウラー位 (Fowler's position): Tư thế nửa nằm nửa ngồi (đầu giường nâng góc 30 đến 45 độ).
清拭 (せいしき - Seishiki): Lau rửa thân thể bằng khăn ấm khi người bệnh không thể vào bồn tắm.
陰部洗浄 (いんぶせんじょう - Inbu Senjou): Vệ sinh vùng kín giúp phòng ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu.

Nhóm 3: Bệnh lý người cao tuổi & Y tế (老年病・医療)

褥瘡 (じょくそう - Jokusou): Vết loét do tì đè kéo dài tại các vùng xương nhô (đặc biệt là vùng xương cùng cụt 仙骨部).
誤嚥 (ごえん - Goen): Nuốt sặc - Thức ăn hoặc dịch lọt vào khí quản gây viêm phổi hít sặc (誤嚥性肺炎).
嚥下困難 (えんげこんなん - Enge Konnan): Khó nuốt ở người già do cơ hầu họng suy yếu.
片麻痺 (かたまひ - Katamahi): Liệt nửa người (健側 là bên lành, 患側 là bên liệt).
失語症 (しつごしょう - Shitsugoshou): Chứng mất ngôn ngữ (do di chứng tai biến mạch máu não).
構音障害 (こうおんしょうがい - Kouon Shougai): Rối loạn phát âm (nói ngọng, phát âm méo tiếng).
喀痰吸引 (かくたんきゅういん - Kakutan Kyuuin): Thủ thuật hút đờm dãi làm thông thoáng đường thở.
経管栄養 (けいかんえいよう - Keikan Eiyou): Nuôi ăn qua ống thông dạ dày (mở dạ dày ra da PEG - 胃ろう).
バイタルサイン (Vital signs): Dấu hiệu sinh tồn (Thân nhiệt 体温, Mạch 脈拍, Huyết áp 血圧, Hơi thở 呼吸).
脱水症 (だっすいしょう - Dassuishou): Chứng mất nước ở người cao tuổi do trung tâm kích thích khát bị suy giảm nhạy cảm.

Nhóm 4: Sa sút trí tuệ (認知症)

アルツハイマー型認知症: Sa sút trí tuệ thể Alzheimer - Khởi phát bằng quên sự kiện gần (trí nhớ ngắn hạn).
レビー小体型認知症: Sa sút trí tuệ thể Lewy Body - Đặc trưng bởi ảo thị sống động (鮮明な幻視) và triệu chứng Parkinson.
前頭側頭型認知症 (ピック病): Thể trán - thái dương - Mất ức chế hành vi, thích đi lang thang rập khuôn.
血管性認知症: Sa sút trí tuệ do mạch máu não - Suy giảm trí nhớ từng phần (mất trí nhớ loang lổ 斑認知症).
中核症状 (ちゅうかくしょうじょう): Triệu chứng cốt lõi - Suy giảm trí nhớ, mất khả năng phán đoán, mất định hướng.
BPSD (行動・心理症状): Triệu chứng hành vi tâm lý - Kích động, lo âu, ảo tưởng bị lấy cắp đồ (もの取られ妄想).
見当識障害 (けんとうしきしょうがい): Mất định hướng về thời gian, không gian và con người.
徘徊 (はいかい - Haikai): Đi lang thang vô định do mất định hướng tìm đường về nhà.
バリデーション (Validation): Kỹ thuật thấu cảm và đồng hành cùng cảm xúc của người sa sút trí tuệ.

Nhóm 5: Luật pháp và Chế độ bảo hiểm Kaigo

介護保険法 (かいごほけんほう): Luật Bảo hiểm Chăm sóc Điều dưỡng - Ban hành năm 1997, chính thức thi hành năm 2000.
第1号被保険者: Người tham gia bảo hiểm loại 1 (từ 65 tuổi trở lên).
第2号被保険者: Người tham gia bảo hiểm loại 2 (từ 40 đến 64 tuổi có tham gia bảo hiểm y tế).
要介護認定 (ようかいごにんてい): Xét duyệt mức độ cần chăm sóc (do Hội đồng Ủy ban thành phố Thị/Đình/Thôn thực hiện).
要支援 (ようしえん): Cần hỗ trợ (mức 1 và mức 2) - Nhằm phòng ngừa nguy cơ trở nặng.
要介護 (ようかいご): Cần chăm sóc (từ cấp độ 1 đến cấp độ 5). Cấp độ 5 là liệt giường hoàn toàn.
ケアプラン (Care Plan / 介護サービス計画): Bản kế hoạch dịch vụ chăm sóc do Care Manager (介護支援専門員) lập.
地域包括支援センター: Trung tâm Hỗ trợ Toàn diện Khu vực - Cơ quan tư vấn tổng hợp cho người cao tuổi tại địa phương.
特別養護老人ホーム (特養 - Tokuyou): Viện dưỡng lão công lập dành cho người già cần chăm sóc nặng (thường từ cấp độ 3 trở lên).
介護老人保健施設 (老健 - Rouken): Cơ sở phục hồi chức năng giúp người già sau xuất viện tập luyện để về lại nhà.
グループホーム (Group Home): Nhà ở tập thể dành riêng cho người mắc chứng Sa sút trí tuệ (mỗi nhà 5-9 người).
通所介護 (デイサービス - Day Service): Dịch vụ chăm sóc bán trú ban ngày (được đón đi và đưa về nhà trong ngày).
訪問介護 (ホームヘルプ - Home Help): Dịch vụ nhân viên điều dưỡng đến tận nhà hỗ trợ sinh hoạt và nấu nướng.
ヤングケアラー (Young Carer): Trẻ em, học sinh vị thành niên phải gánh vác việc chăm sóc người thân trong gia đình.
虐待防止 (ぎゃくたいぼうし): Phòng chống ngược đãi người cao tuổi (nghiêm cấm bạo hành thân thể, lời nói và bỏ mặc ấu đả).
インフォームド・コンセント (Informed Consent): Giải thích đầy đủ thông tin và nhận được sự đồng thuận tự nguyện của người bệnh.

3. Lời khuyên học từ vựng hiệu quả

Đừng học vẹt từ vựng tách rời. Hãy học từ vựng gắn liền với hình ảnh và hành động thực tế tại viện dưỡng lão nơi bạn làm việc. Khi gặp một từ mới trong lúc giải đề trên website Hải Đăng 24, hãy mở tab Từ điển thuật ngữ Kaigo có sẵn trên thanh công cụ để tra cứu âm Hán Việt và nghe giọng phát âm tiếng Nhật chuẩn.

Kho Kiến Thức & Mẹo Thi Đỗ Kaigo Fukushishi